Yeni Yönelimler: Telefon Uygulamaları

Yeni Yönelimler: Telefon Uygulamaları

Gürcan Banger

Önümüzdeki dönemde ekonomik ve sosyal yaşamda etkili olacak yönelimlerden birisi telefon uygulamaları olarak dikkati çekiyor. Burada telefon uygulamaları ile işaret etmek istediğim konu, cep telefonlarında kullanılan yazılımlar ve bunlara ilişkin olarak geliştirilmiş iş modelleri… Normalde bir telefonda olması beklenmeyen bazı yazılımların cep telefonuna yüklenmesi ile yeni fonksiyonlar elde edilebiliyor. Böylece GSM hatlı telefonlar veya eşdeğeri cihazlar, telefon olmanın ötesine geçerek çok daha karmaşık görevleri yapabilen bilişim ve iletişim cihazları haline dönüşüyor. Konunun ilginç ve kolay yönü ise bu uygulamaların İnternet ortamında indirilerek telefona uzmanlık gerektirmeyen biçimde yüklenebilmesi… Apple, Blackberry veya Nokia gibi ünlü telefon üreticileri milyonlarca uygulamanın kullanılabilir halde olduğunun reklamını yapıyorlar.

Cep telefonlarının geliştirilmeye çalışılması yeni bir konu değil. Bu tür telefonlar ilk çıktıklarından bu yana bilgisayarın yerini almayı hedefleyen eklemelere konu oldu. Bu eklemeler, bilgisayarın bazı fonksiyon ve görevlerinin GSM hatlı telefonlara aktarılması yönünde idi. Örneğin e-posta almak ve göndermek, telefonu bir hesap makinası olarak kullanmak gibi geliştirici eklemeler yapıldı. Ama bugün gelinen noktada bunların gelişme açısından çok gerilerde kaldığını görüyoruz.

Yukarıda değindiğim gibi; telefona sonradan yüklenen uygulama yazılımları cep telefonlarına yeni kullanım alanları açıyor. Örneğin İnternet ortamında değişik site ve sayfalar arasında dolaşabilmek bu özelliklerden bir tanesi. Bu gelişim iki yönlü oldu. Bir yandan GSM hatlı telefonlar İnternet kullanabilecek hale gelirken diğer yandan İnternet teknolojileri de kendilerini telefon ortamına uyarladı.

İnternet’in bir sosyal medya olarak kullanılmaya başlaması ile İnternet günlükleri (blog’lar) büyük bir yaygınlık gösterdi. Tüm dünyada kişiler ve kuruluşlar kendileri için İnternet günlüğü (blog) hazırlayarak günlük duygu ve düşünceleri ile yazılarını bu rtamda sergilemeye başladılar. Bu günlüklere yazı iletmek ve onları okumak şimdi yeni cep telefonu teknolojisi ve yazılımları ile son derece kolay hale geldi. Günlüklerin yanında Facebook, Twitter ve benzeri uygulamalar telefonları çok daha katma değerli hale getirdi. Neredeyse tüm gelişmiş cep telefonu türlerinde Facebook, Twitter, Google veya MSN Messenger gibi İnternet uygulamalarına erişmek ve bu yazılımları kullanmak mümkün.

İlk cep telefonlarının çabalarından birisi, telefona kodlanmış olarak küçük oyunlar bulundurmaktı. Bu oyunlar, genelde bilgisayarın ilk ortaya çıktığı yıllardaki basitlikte idi. Bilgisayar oyunu alanındaki gelişmeler, GSM hatlı telefon cihazlarına da yaygınlaşarak çok daha karmaşık oyunların bu cihazla aracılığı ile oynanmasına imkan verdi. Bu yazılımlar ve teknolojinin geldiği nokta sayesinde telefon kullanıcıları sadece kendi telefonlarında oyun oynamakla kalmıyorlar; aynı zamanda başka lokasyonlarda bulunan başka kullanıcılarla ortaklaşa oyun oynayabiliyorlar.

Yaklaşık ilk GSM telefonu örneklerinden bu yana bu cihazlar aracılığı ile müzik dinlemek mümkün oldu. Müziğin MP3 gibi bir biçimde kodlanması sayesinde telefon aygıtlarına müzik indirmek ve bu müzik parçalarını dinlemek imkân dâhilinde. Diğer yandan bugünün cihazları radyo dinlemeye ve TV izlemeye de izin veriyor.

Sürgülü hesap cetveli adı verilen hesaplama aracını kullananlar o günlerde çekilen zorlukları hatırlayacaklardır. Hesap makinalarının çıkışı ile birlikte hesaplama işlerine büyük kolaylıklar geldi. Şimdilerde hesap makinası özelliği, gelişmiş cep telefonları için sıradan yazılım uygulamaları arasında yer alıyor. Bunun dışında bilgisayara daha da yakınlaşan telefonlar, insanların eğitim - öğretim amaçlı ihtiyaçlarının karşılanmasında da katkı veriyorlar.

Önümüzdeki dönemde telefon uygulamalarının daha fazla cevap vermesini beklediğimiz alanlardan bir diğeri ise sağlık alanı… Bu telefonlar sayesinde doktordan veya hastaneden randevu almak, bir sağlık kuruluşuna kişinin kalp ritmini ve sayımlarını iletmesi veya kan şekerinin izlenmesi ve değerlerin doktorla paylaşılması çok daha kolay hale gelecek. Aynı şekilde sosyal güvenlik uygulamalarında cep telefonunun yerine getirdiği görevlerin sayı ve çeşitliliğinde artış gözleyeceğiz. Bu çerçeveye genel olarak e-devlet uygulamalarının cep telefonu ile eklemlenmesi açısından da bakabiliriz.

Kredi kartlarının para kullanımının yerini almaktaki önemini neredeyse hepimiz öğrendik. Öyle anlaşılıyor ki; yeni cep telefonları da kredi kartlarının yeni almaya adaylar. Böylece GSM telefonlar bir ödeme aracı haline de dönüşüyor. Hiç kuşkusuz; para, işin içine daha yoğu biçimde girdikçe veri güvenliği de daha fazla gündeme geliyor. Bu nedenle veri güvenliği konusunun bir iş alanı olarak giderek daha fazla büyümesi ve gelişmesi beklenir.

Yapılan bir araştırma; yeni türden cep telefonları aracılığı ile gerçekleştirilen uygulamaların yaygınlığını şöyle sıralıyor: Oyun oynamak, hava durumu öğrenmek, adres ve yer bulmak (navigasyon), sosyal ağ ve sosyal medya ortamlarına ulaşmak, müzik dinlemek, haberleri izlemek, bankacılık ve finans işlemleri yapmak… Liste, oran olarak azalan bir sırada böylece uzayıp gidiyor. Önümüzdeki dönemde yepyeni uygulamalarla karşılaşacağımıza hiç kuşku yok.

Son olarak; yeni dönemde yeni cep telefonu uygulamalarının sihirli kavram ve sözcükleri ile bitireyim: 1- Cep telefonu işletim sistemleri, 2- Cep telefonu pazarında kızışan rekabet, 3- Kullanım kolaylığı ve yeni uygulamalar, 4- Gençler, 5- Uygulama geliştiren kuruluşlar, 6- İş uygulamalarının cep telefonu ile yönetilmesi, 7- Cep telefonlarının bulut bilişim (cloud computing) ile eklemlenmesi… Bu alanda daha göreceğimiz çok yenilik var.

Yeni Yönelimler: Mobil İşlem

Yeni Yönelimler: Mobil İşlem

Gürcan Banger

Dünyanın yaşadığı yönelimlerden iki tanesinden önceki yazılarımda söz ettim: Bulut bilişim ve sosyal medya. Günümüzün küresel yönelimlerinin bir diğeri ise mobil işlem (mobile computing) olarak gözleniyor. Mobil işlem, bilinen bilişimden bilgisayarın taşınabilir olması yönüyle farklılaşıyor. Mobil işlemi, olağan bilişimden ayıran başlıca unsurlar ise iletişimin mobil olması yanında bilgisayar donanımının ve yazılımının taşınabilir (mobil) özellikler taşıması. Mobil iletişim; bilgisayar alanının bilinen kuralları, veri biçimleri ve teknik iletişim donanımını kablolamaya ihtiyaç duymadan kullanıyor. Mobil işlem için kullanılan bilgisayarlar sabit bir mekândan bağımsız olarak çalışıyor. Son olarak hareket hainde kullanmak için hazırlanmış mobil yazılım uygulamaları var.

Mobil işlem, temel fikir olarak ilgili donanımın ve yazılımı sabit bir mekana veya uzaklığa bağlı kalmaktan kurtarıyor. Mobil işlem sayesinde bir bilgisayarı (ya da eşdeğeri cihazı) yer değiştirerek kullanmak mümkün oluyor. Örnek vermek gerekirse; mobil işlem amacıyla kullanılan bilgisayarlar arasında İnternet tablet bilgisayarları, PDA adı verilen taşınabilir kişisel sayısal aygıtları ve hesaplama yapabilme özelliğine sahip gelişmiş cep telefonlarını (cep bilgisayarlarını) sayabiliriz.

Mobil cihazların gelişim süreci; cep telefonlarının ve taşınabilir bilgisayarların bütünleşerek yeni türden cihazlara dönüşeceğinin ipuçlarını veriyor. Hiç kuşkusuz; bu aygıtların vazgeçilmez özelliklerinden birisi İnternet bağlantısı olacak. Dolayısıyla görüntülü telefon yanında müzik dinleme, TV ve film izleme, e-posta alma ve verme ile İnternet sitelerine bağlantı, bu tür cihazların sıradan özellikleri olarak kullanılacak.

Mobil işlem cihazlarının en önemli farklılığı, bu tür aygıtlarla (daha önce sözünü ettiğim bulut bilişim – cloud computing sayesinde) iş yazılımlarını çalıştırmak, uzaktaki iş bilgilerine ulaşmak, gerekli hesaplamaları yapmak ve sonuçları etmek gibi görünüyor. Tabii ki; bankacılık işlemleri ve fatura ödeme gibi konular bu tür bilişim ortamı için çok basit kalacak.

Günümüzde mobil İnternet bağlantısı; GPRS, EDGE veya 3G gibi teknolojilerle gerçekleştiriliyor. Ne yazık ki; bu bağlantı teknolojileri hem yavaş hem de yetersiz bant genişliğine sahip. Ayrıca baz istasyonları ve antenler bu bağlantıların oluşmasında fiziksel kısıtlamalar oluşturabiliyor. Önümüzdeki dönemde bu engellerin yeni teknolojilerle aşılması bekleniyor.

Diğer yandan İnternet yaygınlaştıkça veri güvenliği ve gizliliğin korunması yeni bir sorun olarak karşımıza çıkıyor. Özellikle gizli olması gereken bilgilerin güvenliğinin sağlanması vazgeçilmez önemde. Veri ve iletişim güvenliği konusunda çok boyutlu yeni çalışmalar yapılıyor. Bunun sonuçlarını önümüzdeki dönemde uygulamalarıyla göreceğiz.

Cep telefonu ve taşınabilir bilgisayar kullananlar, pil ömrü sorununun ne denli önemli olduğunu iyi bilirler. Kullanılan cihazın kullandığı güç ne kadar fazla olursa, pilin ömrü de o kadar kısa olacaktır. Bu sorunu aşmanın yollarından birisi, daha uzun süre dayanabilen piller üretmek iken ikinci ve daha geçerli yol, taşınabilir cihazların güç tüketimini düşürmektir. Bu nedenle daha az güç harcayan cihazların üretilmesi için çok yoğun bilimsel ve teknolojik çalışmalar yapılıyor.

Bir karayolunda az ya da çok sayıda taşıt bulunmasının farkını kolayca bilirsiniz. Elektrik ve elektronik sistemlerinde ise sorun, trafiğin karmaşasından çok daha zorlu. Sinyallerin birbirine etkilemesi ile ciddi parazit (gürültü) sorunları oluşuyor. Bu nedenle kablosuz iletişimin kalitesi düşüyor. Havada gezinen sinyallerin artması ile iletişimi oluşsuz etkileyen parazit sorununun da büyümesi beklenir.

Diğer yandan çok sayıda sinyalin atmosferde bulunması, insan ve canlı sağlığını etkiliyor olabilir. Her ne kadar bu sinyallerin zararları tam olarak belirlenememiş olsa da; kanser gibi ciddi risklere neden olduğu öngörülüyor. Diğer yandan bu sinyallerin başka cihaz ve sinyalleri etkilemesi ile yaşamın olumsuz etkilenecek yönleri olması son derece muhtemeldir.

Yukarıda saydığım bazı olumsuzluklara rağmen önümüzde uzayıp giden zaman diliminde mobil cihazla yaşamımızda daha fazla yer alacak. Onları kullanım alanlarımız genişleyecek. Bu çerçevede iş dünyası da bu yönelimden etkilenecek. Özellikle mobil cihazlar üzerinde çalışacak iş yazılımları yeni dünyanın yeni unsurları arasında yer alacak.